Η ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

85

Μιχάλης Χριστοδουλίδης

Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Α.Π.Θ

Πολιτευτής με την “ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ” στον Βόρειο τομέα της Β΄ Αθηνών

 

Η πυροπροστασία των κτηρίων πέραν απο τις δασικές πυρκαγιές είναι κι αυτό ένα πολύ σοβαρό θέμα, που απασχολεί την ελληνική πραγματικότητα, διότι άπτεται άμεσα της ασφάλειας των πολιτών, αλλά και των ίδιων των κτηρίων. Στην Ελλάδα του 2019, δυστυχώς ακόμα και σε αυτόν τον τομέα, αν και έχουν γίνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια , υπάρχει ακόμα μεγάλος δρόμος για να διανύσουμε, ώστε να μπορούμε να μιλάμε για πυρασφαλή κτήρια.

Το πιο σημαντικό πράγμα για την ασφάλεια των ενοίκων σε ένα κτήριο, είναι ο τρόπος και η σχεδίαση της κατασκευή του, έτσι ώστε οι ένοικοι του , σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς, να διαφύγουν με ασφάλεια από το κτήριο. Σε αυτή την περίπτωση μιλάμε για τον πυροπαθητικό σχεδιασμό, δηλαδή, μιλάμε για απαιτήσεις κατασκευαστικής σχεδίασης που αφορούν στον απαιτούμενο δείκτη πυρανθεκτικότητας των δομικών στοιχείων του κτηρίου, στην ορθή πυροδιαμερισματοποίηση των εσωτερικών χώρων, στα ελάχιστα μήκη των απροστάτευτων οδεύσεων διαφυγής, στον φωτισμό ασφαλείας, στον αριθμό των εξόδων κινδύνου, κλπ.


Στην Ελλάδα ουσιαστικά εφαρμόστηκε η σχεδίαση – κατασκευή των κτηρίων λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω απαιτήσεις της παθητικής πυροπροαστασίας από τα τέλη της δεκαετίας του 80, πράγμα που σημαίνει ότι το 70% περίπου των ελληνικών κτηρίων δεν έχουν κατασκευαστεί με βάση αυτές τις απαιτήσεις, με ότι αυτό σημαίνει για την δομική ακεραιότητα των κτηρίων, αλλά και την ασφαλή εκκένωση τους, σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς.


Επίσης και εξίσου σημαντικό είναι η εγκατάσταση σε αυτά τα κτήρια και τα προβλεπόμενα μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας. Όταν λέμε μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας, μιλάμε για εκείνα τα συστήματα που εγκαθίστανται στα κτήρια και ενεργοποιούνται στο πρώτο στάδιο έναρξης της πυρκαγιάς, όπως οι πυρανιχνευτές, οι βομβητές, οι φαροσειρήνες κλπ, που προειδοποιούν τους ενοίκους για έγκαιρη εκκένωση του κτηρίου, και εν συνεχεία στην καταστολή της πυρκαγιάς, είτε με φορητά μέσα (π.χ φορητοί πυροσβεστήρες) , είτε με μόνιμα συστήματα κατάσβεσης, όπως για παράδειγμα, τα δίκτυα καταιονητήρων νερού και οι πυροσβεστικές φωλιές.


Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι


Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του Αρχηγείου της Πυροσβεστικής, την τελευταία δεκαετία έχουν καταγραφεί κατά μέσον όρο το έτος, περίπου 16.550 αστικές πυρκαγιές, όπου μεγάλο μέρος αυτών, έχουν προκαλέσει ανεπανόρθωτες δομικές ζημιές στα κτήρια, αλλά ευτυχώς ο αριθμός των απωλειών ζωής ήταν αντίστοιχα σχετικά μικρός.

Οι αιτίες


Οι κυριότερες αιτίες που συμβαίνουν αυτές οι πυρκαγιές, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνών που γίνονται από αρμόδιους αξιωματικούς της Πυροσβεστικής, μετά από κάθε εκδήλωση φωτιάς, προκύπτει ότι οι συνηθέστερες αιτίες, κυρίως σε κατοικίες, οφείλονται στην αμέλεια των ενοίκων, όπως τα ξεχασμένα αποτσίγαρα , τα αναμμένα κεριά ή καντήλια , η διαρροή από γκαζάκια ,οι αναμμένες θερμάστρες, και τα ηλεκτρικά βραχυκυκλώματα ή σπίθες από προβληματικές ηλεκτρικές συσκευές.


Στα επαγγελματικά κτήρια, κυρίως σε κτήρια γραφείων, βιομηχανιών, αποθηκών, νοσοκομείων, καταστημάτων κλπ, οι συνηθέστερες αιτίες, είναι η συσσώρευση εύφλεκτων υλικών σε ακατάλληλους και απροστάτευτους χώρους, οι προβληματικές ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις (λεβητοστάσια, χώροι βιομηχανικής παραγωγής, ηλεκτροστάσια, αντλιοστάσια , ψυχροστάσια κλπ), καθώς και η αυθαίρετη χρήση ακατάλληλων χώρων για διαμονή ή εργασία.


Οι πυρκαγιές θα μπορούσαν να εξαλειφθούν ή να περιοριστεί τουλάχιστον η εξάπλωση τους, αρκεί να είχαν ληφθεί όλα τα προβλεπόμενα μέτρα προειδοποίησης και καταστολής. Το παράδοξο είναι, και αναφέρομαι κυρίως στα δημόσια κτήρια και στα επαγγελματικά, ότι ενώ για να πάρουν άδεια λειτουργίας αυτές οι επιχειρήσεις-οργανισμοί, απαιτείται η χορήγηση αντίστοιχου πιστοποιητικού πυρασφάλειας από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, που σημαίνει ότι έχουν εφαρμόσει πλήρως τα μέτρα πυροπροστασίας, όπως καθορίζονται στην σχετική νομοθεσία, ωστόσο στην πράξη έχει αποδειχθεί ότι πολλά τέτοια κτήρια, μετά τα συμβάντα πυρκαγιών, αποδείχθηκε ότι διέθεταν μόνο τα πιστοποιητικά πυρασφάλειας και όχι τα μέσα πυροπροστασίας ή ακόμα κι αν τα είχαν αυτά, δεν λειτουργούσαν για τον σκοπό που εγκαταστάθηκαν.


Το τραγικότερο όλων, είναι ότι πολλά δημόσια κτήρια και κυρίως βρεφονηπιακοί σταθμοί, σχολεία, φοιτητικές εστίες και γηροκομεία, όχι μόνο δεν έχουν υποβάλει σχετικές μελέτες πυρασφάλειας στην Π.Υ ως όφειλαν , αλλά δεν έχουν εγκαταστήσει ούτε τα ελάχιστα προβλεπόμενα μέσα πυροπροστασίας, ανεξάρτητα από την χορήγηση του προβλεπόμενου πιστοποιητικού πυρασφάλειας.


Ενδεικτικά μόνο θα αναφέρω, και σύμφωνα και με πρόσφατες καταγγελίες και σχετικά δημοσιεύματα που είδαν το φως της δημοσιότητας, στον Νομό Μαγνησίας, μετά από έλεγχο για την ύπαρξη μελέτης πυροπροστασίας, διαπιστώθηκε ότι μόνο 5 από τα 74 Γυμνάσια και Λύκεια του νομού διέθεταν μελέτη ενεργητικής πυροπροστασίας. Στον Δήμο Νεάπολης Συκεών Θεσσαλονίκης, από τα 6 σχολεία που ελέγχθηκαν μόνο το ένα τηρούσε τα μέτρα πυροπροστασίας, ενώ στον Δήμο Πατρέων, η Πυροσβεστική Υπηρεσία έχει ήδη προβεί σε μηνύσεις εναντίον 3 διευθυντών σχολείων, για τους ίδιους λόγους. Εύλογο να αναρωτηθεί κανείς τι γίνεται τότε και στην υπόλοιπη επικράτεια.


Που είναι το πρόβλημα?


Το πρόβλημα βρίσκεται κυρίως στην έλλειψη μηχανισμών τακτικών ελέγχων από την πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς που αδειοδοτούν αυτές τις επιχειρήσεις-οργανισμούς. Επίσης βρίσκεται στην ανευθυνότητα και στην έλλειψη κουλτούρας των διοικήσεων αυτών των οργανισμών-επιχειρήσεων για να διασφαλίζουν απρόσκοπτα την πυροπροστασία των κτηρίων, στην νοοτροπία εγκατάστασης αυθαίρετων χρήσεων και επικίνδυνων υλικών μέσα σε αυτά τα κτήρια, στην παντελή αδιαφορία συντήρησης και δοκιμών ελέγχων των ήδη εγκατεστημένων συστημάτων πυροπροστασίας, και φυσικά στην ανυπαρξία οργάνωσης-εκπαίδευσης των ομάδων πυροπροστασίας.


Όσες εγκυκλίους και πυροσβεστικές διατάξεις να εκδοθούν, και όσοι ελεγκτικοί μηχανισμοί να υπάρξουν , εάν ο ίδιος ο πολίτης, ή ο διευθυντής, ή ο επιχειρηματίας δεν δώσει την δέουσα προσοχή κυρίως στην πρόληψη και δεν επιδιώξει την διασφάλιση της ύπαρξης και λειτουργίας των μέσων ενεργητικής πυροπροστασίας του κτηρίου του που κατοικεί ή εργάζεται, το πρόβλημα δεν θα λυθεί, ή καλύτερα δεν θα περιοριστεί.


Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί, ότι οι δυνατότητες της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας δεν είναι απεριόριστες, ούτε έχει τόσο προσωπικό, ούτε τις πολλές υλικοτεχνικές υποδομές για να μπορεί να κάνει τον ‘’χωροφύλακα’’ 24 ώρες το εικοσιτετράωρο σε 2,5 εκατομμύρια κτήρια που υπάρχουν στην χώρα όπου λειτουργούν είτε σαν κατοικίες, είτε σαν επαγγελματικά κτήρια.


Άρα η ευθύνη είναι πρωτίστως στους πολίτες και στους διοικητές των οργανισμών ή των επιχειρήσεων.


Πάντως το γεγονός ότι ο μεγάλος αυτός αριθμός των αστικών πυρκαγιών που παραμένει σχεδόν αμείωτος εδώ και μία δεκαετία, πρέπει να μας προβληματίσει όλους σαν κοινωνία. Αντιλαμβάνομαι και ειδικά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης αποτελεί φρένο στην προτεραιότητα του πολίτη να προβεί στην εγκατάσταση σχετικά δαπανηρών συστημάτων πυροπροστασίας, ωστόσο η πρόληψη δεν απαιτεί χρήματα και πρέπει να αποτελεί την μόνιμη επιδίωξη του.