Το παρόν νομοσχέδιο, ιδιαίτερα σε ό,τι έχει να κάνει με την Ψυχική Υγεία των παιδιών και των Εφήβων, θα έπρεπε ταυτόχρονα να είχε επεξεργαστεί και από την Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων από κοινού με την παρούσα Επιτροπή.
Ο αντίκτυπος της πανδημίας στα παιδιά, έχει προσδιοριστεί ως πολυεπίπεδος, εστιάζοντας ιδιαίτερα στα μαθησιακά κενά, στην ψυχική τους υγεία και στην κοινωνική και συναισθηματική τους ισορροπία.
Χαρακτηριστική έκφραση των επιπτώσεων της πανδημίας στην ψυχική υγεία των παιδιών αποτελεί η έξαρση της σχολικής βίας, όπως αυτή καταγράφεται μετά την επιστροφή των μαθητών στα θρανία, λόγω της μεγάλης τους αποχής από αυτά, εξαιτίας των μέτρων κατά της πανδημίας.
Έρευνες καταγράφουν υψηλά ποσοστά της αύξησης των αρνητικών συναισθημάτων, τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς, σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ το ίδιο αυξητικά είναι και τα επίπεδα μαθητικού άγχους, κατάθλιψης και κοινωνικής απόσυρσης.
Στους παράγοντες αυτούς έρχονται να προστεθούν το μετατραυματικό στρες, η σύγχυση, ο θυμός.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, η οποία εστίασε σε 80.000 νέους παγκοσμίως, διαπιστώθηκε ότι τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους διπλασιάστηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με το 25% των νέων να εμφανίζει συμπτώματα κατάθλιψης και το 20% να αντιμετωπίζει συμπτώματα άγχους.
Ο σημαντικός ρόλος του σχολείου στην ψυχική, κοινωνική και μαθησιακή ανάπτυξη των παιδιών, αποτελεί το λόγο που η πλειοψηφία των μαθητών/-τριών με ανάγκες ψυχικής και κοινωνικής και συναισθηματικής υγείας εμπιστεύονται τις υπηρεσίες που προσφέρονται εντός της σχολικής μονάδας, όταν κάτι τέτοιο έχει προβλεφθεί, ιδίως βεβαίως στο εξωτερικό.
Αξίζει να τονιστεί ότι η απουσία άμεσης υποστήριξης της ψυχικής υγείας των παιδιών μπορεί να οδηγήσει σε εκδήλωση δυσκολιών προσοχής, παραβατικής συμπεριφοράς, χαμηλής μαθησιακής επίδοσης.
Η εισαγωγή, στη σχολική διαδικασία, προγραμμάτων πρόληψης της βίας και ενίσχυσης των κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων των μαθητών, με παράλληλη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, αποτελεί επίσης σημαντική υποστηρικτική ενέργεια στην προσπάθεια
της βελτίωσης της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων.
Το ίδιο σημαντική βεβαίως είναι και η ενίσχυση των χρηματοδοτήσεων στις σχολικές μονάδες για τον σκοπό αυτό.
Μία ακόμα παράδοξη παρενέργεια της πανδημίας και της τηλεκπαίδευσης είναι η προσκόλληση των παιδιών στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τους.
Μετά τόσους μήνες που παρέμειναν «κολλημένα» μπροστά σε μια οθόνη, σήμερα τους είναι πολύ δύσκολο να «απεξαρτηθούν» από αυτή και να συμμετάσχουν σε άλλες δραστηριότητες.
Οι σχολικοί σύμβουλοι παρατηρούν ότι, εξαιτίας της πανδημίας, ακόμα και μικρά παιδιά έχουν αποκτήσει σήμερα πρόσβαση στο Διαδίκτυο χωρίς κανένα περιορισμό ή γονική καθοδήγηση.
Αυτή την πραγματικότητα τη συνδέουν με πολλές από τις δυσάρεστες καταστάσεις που καταγράφονται σήμερα, όπως η ανάρμοστη, για την ηλικία, σεξουαλική συμπεριφορά, η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και οι βανδαλισμοί.
Πρόσφατη έρευνα του ευρωπαϊκού προγράμματος ProWell αναδεικνύει ότι οι εκπαιδευτικοί στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι επαρκώς καταρτισμένοι για την υποστήριξη των παιδιών σε ζητήματα ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια κρίσεων δημόσιας υγείας, όπως η πανδημία COVID-19.
Τα αποτελέσματα από 12 ομάδες εστιασμένης συζήτησης που διεξήγαγε το πρόγραμμα με εκπαιδευτικούς και άλλα στελέχη σε 7 χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Κροατία, Ελλάδα και Κύπρο) έδειξαν ότι η πανδημία COVID-19 έχει επιφέρει σημαντικές προκλήσεις στην αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας των μαθητών.
Επίσης, αναδείχθηκε η ανάγκη των εκπαιδευτικών για εξειδικευμένη κατάρτιση στο να αναγνωρίζουν ευάλωτους μαθητές, να τους υποστηρίζουν καλύτερα και να προσδιορίζουν τον ενδεδειγμένο τρόπο και χρόνο για να τους προτείνουν να απευθυνθούν σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Μία τεράστια έλλειψη του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος αποτελούν οι σχολικοί ψυχολόγοι.
Όταν το πρόβλημα υποβιβάζεται από το ίδιο το σχολείο τότε όχι μόνο δεν λύνεται αλλά μεγεθύνεται μέχρι οι συνέπειες να γίνουν εμφανείς.
Το σχολείο και ο εκπαιδευτικός μπορούν να έχουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Η πρόληψη αφορά κυρίως την ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων και την αποφυγή παραγόντων κινδύνου.
Εμείς στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ πιστεύουμε ότι η ενίσχυση των παιδιών μπορεί γίνει με την ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών, με την ανάπτυξη και ενίσχυση των κοινωνικών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων.
Και φυσικά, το σχολικό περιβάλλον θεωρείται αρωγή για τη δημιουργία ομαλών κοινωνικών σχέσεων και αποτελεί και το πλαίσιο ανίχνευσης προβλημάτων ψυχικής υγείας.
