Σοφία Ασημακοπούλου – Ολομέλεια 22/11/2022

Είναι γνωστό σε όλους μας ότι η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύει το έργο που αποτελεί το πιο λεπτό και ευγενές από τα δημιουργήματα του ανθρώπινου νου.

Δεν ήταν καθόλου εύκολο όμως να αναγνωρισθεί η προστασία στον ίδιο τον δημιουργό.

Υποκείμενο και αρχικός δικαιούχος της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι ο δημιουργός.

Η αρχή αυτή που πηγάζει από το φυσικό δίκαιο και είναι γνωστή ως «αρχή της αλήθειας», ίσχυε πάντοτε στο ελληνικό δίκαιο.

Με το Νόμο 2121/1993 καθιερώνεται ρητά στο άρθρο 6 παρ. 1 που ορίζει ότι: «ο δημιουργός… είναι ο αρχικός δικαιούχος του περιουσιακού και του ηθικού δικαιώματος επί του έργου».

Η κατοχύρωση του δικαιώματος επιτεύχθηκε σε εθνικό και διεθνή χώρο, με ιδιαίτερη προσοχή και μέριμνα για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας.

Τα έργα ως άυλα αγαθά έχουν καθολικό, παγκόσμιο και μοναδικό χαρακτήρα, ενώ μέσα από αυτά διαγράφεται η ιδιαιτερότητα, η ατομικότητα και η προσωπικότητα του δημιουργού τους.

Τονίσαμε και τονίζουμε ότι ως προς τη χρήση έργων και άλλων αντικειμένων προστασίας σε ψηφιακές διδακτικές δραστηριότητες, η εξαίρεση θα πρέπει να καλύπτει τόσο τις χρήσεις έργων μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας ή σε άλλους χώρους μέσω ψηφιακών μέσων, με ηλεκτρονικούς πίνακες για παράδειγμα, που μπορούν να συνδεθούν στο διαδίκτυο, ή στο πλαίσιο διαδικτυακών μαθημάτων.

Προστίθεται το άρθρο 51Β στον νόμο 2121/1993 και θεσπίζεται νέο συγγενικό δικαίωμα για την αναπαραγωγή και τη διάθεση στο κοινό εκδόσεων τύπου από εκδότες εγκατεστημένους σε κράτος μέλος, όσον αφορά επιγραμμικές χρήσεις από παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.

Η διαφορά μεταξύ τους έγκειται στο ότι η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύει το έργο, ενώ τα συγγενικά δικαιώματα προστατεύουν την εισφορά ορισμένων δικαιούχων.

Καμία από τις διατάξεις για τα συγγενικά δικαιώματα δεν μπορεί να ερμηνευτεί κατά τρόπο που να θίγει την προστασία την οποία παρέχει η πνευματική ιδιοκτησία.

Εάν οι δικαιούχοι των συγγενικών δικαιωμάτων έχουν αποκτήσει και δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, τα δύο δικαιώματα υπάρχουν παράλληλα και παρέχουν τις εξουσίες που απορρέουν από το καθένα από αυτά.

Από την πρώτη στιγμή οι μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες εξέφρασαν έντονες αντιθέσεις με τη συγκεκριμένη νομοθεσία, ειδικότερα με την προστασία των εκδόσεων τύπου για επιγραμμικές χρήσεις.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι σε όσες χώρες ενσωματώθηκε το δικαίωμα του εκδότη Τύπου οι μεγάλες πλατφόρμες, και ιδίως η Google και η Meta (Μέτα) (Facebook), αρνήθηκαν να διαπραγματευθούν με τους εκδότες Τύπου ή προέβησαν σε καταχρηστικές πρακτικές, εκμεταλλευόμενες τη δεσπόζουσα θέση στην αγορά, αναγκάζοντας τους εκδότες σε κάποιες χώρες, για παράδειγμα στη Γερμανία, να παραχωρήσουν την άδειά τους άνευ ή έναντι ελάχιστης αμοιβής.

Είναι γεγονός ότι, όπως επισημαίνουν πολλοί αναλυτές, οι πλατφόρμες αυτές λειτουργούν σαν ένα πανίσχυρο μονοπώλιο, που αρνείται να διαπραγματευθεί με καλή πίστη.

Όπως αναφέρουν σχετικά δημοσιεύματα, τα οποία και θα καταθέσουμε στα πρακτικά, τόσο στη Γαλλία όσο και στη Γερμανία επενέβη η αρχή ανταγωνισμού, ενώ στην Αυστραλία υιοθετήθηκε νομοθεσία στο πλαίσιο του ελεύθερου ανταγωνισμού.

Γι’ αυτό πληθαίνουν οι χώρες (Ιταλία, Βέλγιο, Τσεχία, Γαλλία) που πλέον δεν αρκούνται σε όσα προβλέπει η οδηγία, αλλά υιοθετούν πρόσθετες υποχρεώσεις και διαδικασίες ενημέρωσης, διαπραγμάτευσης, διαιτησίας και αποτροπής καταχρηστικών πρακτικών.

Με την αξίωση πρόσθετης αμοιβής, θεσπίζεται ένα οικονομικό εχέγγυο, της πρόσθετης αμοιβής για την ενίσχυση των δημιουργών, όταν διαπιστώνεται εκ των υστέρων ότι προκύπτει σαφής δυσαναλογία μεταξύ της αρχικά συμφωνηθείσας αμοιβής στο πλαίσιο χορήγησης άδειας και των εσόδων που προέρχονται από την εκμετάλλευση του.

Προβλέπεται επίσης πως οποιαδήποτε παραίτηση ή συμβατικός περιορισμός των δικαιωμάτων του δημιουργού που προβλέπονται, είναι άκυρη.

Ενώ ως προς την αμοιβή του δημιουργού, η πιο σημαντική είναι η προσθήκη στο τρίτο εδάφιο μετά τη φράση: «η αμοιβή μπορεί να υπολογίζεται σε ορισμένο ποσό,» όπου προστίθεται η φράση «το ύψος του οποίου πρέπει να είναι κατάλληλο και αναλογικό».

Δεν θα μπορούσαν να λείπουν από το παρόν οι φωτογραφικές διατάξεις οι οποίες προωθούν την έλλειψη αδειοδότησης σε νέους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής/διαμοιρασμού περιεχομένου.

Κλείνοντας, με κάθε ευκαιρία οφείλουμε να αναφέρουμε την ανάγκη παροχής κινήτρων στους 650.000 Έλληνες συμπολίτες μας που έφυγαν από την χώρα μας τα προηγούμενα χρόνια των μνημονίων, προκειμένου να επιστρέψουν πίσω στην πατρίδα μας.

Εμείς στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ πιστεύουμε ότι η πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά δικαιώματα πρέπει να συνεχίσουν και στο νέο περιβάλλον του παγκόσμιου ιστού να παρέχουν στον δικαιούχο ουσιώδη και αποτελεσματική προστασία.

Είναι όμως πιο απαραίτητη από ποτέ η δημιουργία ενός Ενιαίου Φορέα Διαπραγμάτευσης των δικαιωμάτων χρήσης όλων των κατηγοριών δημιουργών με κριτήρια που θα συμφωνηθούν μεταξύ του Υπουργείου και των Οργανισμών.

Προηγούμενο άρθροΚώστας Χήτας – Ομιλία στη βουλή για τις θλιβερές εικόνες έξωσης γυναίκας από το σπίτι της 22/11/2022
Επόμενο άρθροΚωνσταντίνος Μπούμπας – Ολομέλεια 22/11/2022